krijgen bericht uit Cambridge

Met zijn voormalige jaarclub bezoekt onze zoon Cambridge in Engeland en vanaf daar stuurt hij ons een foto van een zonnewijzer aan een muur van het gebouw van Selwyn College. 

Wat een schitterend exemplaar. 

De zonnewijzer geeft niet zonnetijd, maar Babylonische en Italiaanse tijd. Babylonische tijd is het aantal uren na de laatste zonsopkomst. Italiaanse tijd is het aantal uren na de laatste zonsondergang. De Babylonische uren worden aangegeven door gele lijnen en de Italiaanse uren door witte.


Er ligt een aardige gedachtegang ten grondslag aan die keuze. De ontwerper, Dr. Frank King, gepensioneerd Senior Lecturer in het Computer Labotary en momenteel voorzitter van The British Sundial Society, schrijft in een toelichting: "Het is jammer dat de meeste zonnewijzers ontworpen zijn om de lokale zonnetijd aan te geven, die weliswaar dicht bij de kloktijd ligt (In Groot Brittannië is dat zo. In Nederland volgen wij MET en daardoor ligt de zonnetijd verder van de kloktijd af), maar er toch anders uitziet. De toevallige voorbijganger [die concludeert dat de zonnewijzer de tijd fout aangeeft] heeft dus gelijk. Zonnewijzers lijken geen astronomische precisie-instrumenten te zijn. Een potentiële eigenaar van een zonnewijzer kan het beste een ontwerp kiezen dat de tijd nauwkeurig aangeeft en dat dusdanig afwijkt van de normale kloktijd dat er geen gevaar bestaat voor verwarring. [ ... ] Deze zonnewijzer geeft twee soorten tijd aan: het aantal uren sinds de meest recente zonsopgang en sinds de meest recente zonsondergang."

De aanwijzer is ook anders dan we gewend zijn: Op verticale zonnewijzers zien we meestal een scheve schaduwwerper, die evenwijdig is met de aardas. Maar hier is een horizontaal stokje gemonteerd dat als enig nut heeft het dragen van de knop, de nodus. Bij het aflezen moeten we alleen kijken naar de schaduw van de nodus.

 



Op deze foto valt de schaduw van de nodus op: 4h20 Babylonisch en 15h50 Italiaans. We kunnen hieruit de zonnetijd oftewel de lokale tijd berekenen door optelling, gevolgd door halvering. Dus (4h20 + 15h50)/2 = 20h10 / 2= 10h05. Ik ontving de foto om precies 12h00 Nederlandse tijd. Dan is het in Engeland 11h00 zomertijd en dat is in Engeland (!) ongeveer 10h00 zonnetijd. Dat klopt ongeveer.

We kunnen uit deze zonnewijzer ook leuk zonsopkomst en zonsondergang uitrekenen. Babylonische tijd is het aantal uren na de laatste zonsopkomst. Italische uren is het aantal uren na de laatste zonsondergang. Stel je de lengte van de nacht op 2x. Dan is Italiaanse tijd = Babylonische tijd + 2x.

Dus met behulp van de afgelezen tijden: 15h50 = 4h20 + 2x

Hieruit volgt x = 11h30 / 2 = 5h45

Zonsopkomst is dus 5h45 en zonsondergang 24h – 5h45 = 18h15.

Dit is allemaal bij benadering, want de zonnewijzer is geen precisie instrument.

Geïnteresseerd in zonnewijzerkunde? Kijk eens op de website www.dezonnewijzerkring.nl  


Reacties

Een reactie posten

Populaire posts van deze blog

bij het kasteel van Menthon-Saint-Bernard

Afbeelding
Voor het spotten van de volgende zonnewijzers tijdens onze vakantie in Haute-Savoie rijden wij naar een dorpje aan het Meer van Annecy. De autorit gaat, zoals we dat in deze contreien ondertussen gewend zijn geraakt, bergi op bergi af, haarspeldbochtje in, haarspeldbochtje uit. Wij doen eerst Hameau de Ramponnet aan. Hier zou aan een boerderij een ronde, oostafwijkende zonnewijzer hangen zónder uurlijnen, maar met uurcijfers.   Rondrijdend in Ramponnet krijgen we al snel de indruk dat het een dorp is, terwijl “hameau” gehucht betekent. Er staan heel veel nieuwe, grote villa’s van het type chalet. Best wel mooi. Doordat het veel groter is dan het was toen de zonnewijzer werd opgehangen, is het zonder nadere straataanduiding lastig zoeken. Na enige tijd geven we het op en reizen we verder naar het kasteel van Menthon-Saint-Bernard. Het sprookjeskasteel, dat is omgeven door mooie koele bossen, blijkt ingesteld op bezoek. Er zijn twee grote parkeerplaatsen. Vanaf daar is het heerli...
Meer lezen

in Bourg-en-Bresse

Afbeelding
Als we enige tijd over de Boulevard de Brou hebben gereden en na afslag parkeren bij het Parc de Brou, geloven we het wel: we zijn in Brou. Dat is te zeggen: in de wijk Brou van Bourg-en-Bresse. Bij het uit de auto stappen valt de hitte op ons neer: 37 graden Celsius.  Tussen de bomen van het park door zien we het imposante Monastère met de kerk. Onder de bomen is het gras verdord of zelfs helemaal verdwenen.  Om de kerk heenlopend, vinden we op het voorplein een grote zonnewijzer. Deze zonnewijzer is horizontaal.  Vierentwintig blokken van natuursteen vormen een ellips. Op de blokken zijn in Romeinse cijfers de vierentwintig uren van de dag en de nacht gegraveerd, verdeeld in twee reeksen van elk twaalf uur. Deze blokken met cijfers zijn ongelijkmatig verdeeld. De grote as van de ellips is ongeveer tien meter lang en loopt van west naar oost. De kleine as, van noord naar zuid, is ongeveer acht meter lang en is de middelloodlijn van de twee brandpunten. In het midden van ...
Meer lezen

gaan uitdagingen aan

Afbeelding
Op deze eerste augustus van het jaar 2025 ontwikkelen de avonturen van de Zonnewijzertoerist zich van een mager begin via een romantisch kapelletje en een onverwachte ontmoeting naar een uitdaging van de eerste categorie. Aan de hand van de zonnewijzerplaatjes op de onvolprezen website van Michel Lalos zetten wij vandaag onze route uit naar Annecy-le-Vieux. We rijden eerst iets zuidelijker langs Menthon-Saint-Bernard, want dan kunnen we een aantrekkelijke weg volgen door leuke dorpjes aan het Meer van Annecy. De sfeer is daar feestelijk als aan de Côte d’Azur, maar dan tien keer minder druk. Aan het begin van de strooptocht in Annecy-le-Vieux wacht ons een deconfiture. De wijk waar het gezochte zonnewijzerduo zou staan is lichtelijk overbevolkt en we wurmen de Renault Captur door rijen geparkeerde auto’s aan beide zijden van de wegen. De bevolking is hier ondergebracht in minstens tien woonlagen tellende woontorens en dat is op zich prima, maar een beetje ruimte tussen de flats zou...
Meer lezen